De avondwandeling
Op een avond in 1892 wandelde Edvard Munch met twee vrienden over een pad bij de Oslofjord. Plotseling kleurde de hemel bloedrood. Munch bleef staan, trillend van angst, en voelde wat hij beschreef als 'een oneindige schreeuw door de natuur'. Dit moment zou hij de rest van zijn leven proberen vast te leggen — in uiteindelijk vier versies van De Schreeuw, uitgevoerd in olieverf, tempera, pastel en lithografie.
Wie schreeuwt er?
Een veelvoorkomend misverstand: de figuur op het schilderij schreeuwt niet. De figuur hoort de schreeuw en slaat de handen tegen de oren om het geluid buiten te sluiten. De schreeuw komt van buitenaf — van de natuur, van het universum, van het onbenoembare. Het maakt het beeld des te angstaanjagender: dit is geen uitdrukking van woede of pijn, maar van existentiële terreur.
Tweemaal gestolen
De Schreeuw is tweemaal gestolen uit Noorse musea. In 1994 werd de versie uit de Nationalgalleriet in Oslo op klaarlichte dag gestolen door dieven die een briefje achterlieten: 'Bedankt voor de slechte beveiliging.' Het werk werd drie maanden later teruggevonden. In 2004 werd een andere versie uit het Munch Museum geroofd door gewapende overvallers. Het duurde twee jaar voordat het schilderij werd teruggevonden, licht beschadigd door vocht.
"Ik schilderde de wolken als echt bloed. De kleuren schreeuwden."— Edvard Munch
De rode hemel verklaard
Wetenschappers hebben gesuggereerd dat de bloedrode hemel die Munch zag, veroorzaakt zou kunnen zijn door de uitbarsting van de vulkaan Krakatau in 1883. De enorme hoeveelheid vulkanisch stof in de atmosfeer zorgde jarenlang voor spectaculair gekleurde zonsondergangen over de hele wereld. Het is een fascinerende gedachte: een natuurramp aan de andere kant van de wereld inspireerde onbedoeld een van de krachtigste beelden van menselijke angst ooit geschilderd.